Jak pozbyć się starej lodówki, telewizora lub innego zużytego sprzętu elektrycznego (elektrośmieci)?

Zużyty sprzęt RTV/AGD, czyli tzw. elektrośmieci, absolutnie nie może trafić do zwykłego śmietnika – zawiera szkodliwe substancje (freony, metale ciężkie) ale też cenne surowce, które podlegają recyklingowi. Masz kilka możliwości legalnego i ekologicznego pozbycia się takiego sprzętu:

• Oddaj do PSZOK: Wszystkie nasze PSZOK-i przyjmują zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny od mieszkańców bezpłatnie (o ile to sprzęt z gospodarstwa domowego). Możesz zawieźć tam zarówno drobne urządzenia jak i duże AGD. Ważne, by sprzęt był w miarę kompletny (nie powyjmowane części). W PSZOK-u urządzenia są zbierane osobno i trafiają do specjalistycznych zakładów przetwarzania elektroodpadów, gdzie odzyskuje się z nich materiały.
• Skorzystaj z objazdowej zbiórki elektroodpadów: W niektórych gminach organizowane są mobilne zbiórki – np. kilka razy do roku ogłaszane są terminy, kiedy wystawiamy przed dom zużyty sprzęt, a my odbieramy go sprzed posesji. Sprawdź w harmonogramie lub na stronie gminy, czy taka akcja jest planowana (często łączy się ją ze zbiórką gabarytów).
• Przy zakupie nowego – oddaj stary sprzęt sprzedawcy: Zgodnie z prawem sklep lub dostawca ma obowiązek przyjąć od Ciebie zużyty sprzęt tego samego rodzaju przy zakupie nowego. Czyli jeśli kupujesz nową lodówkę czy pralkę i zamawiasz jej dostawę do domu, możesz przygotować starą – kurierzy powinni ją zabrać bez dodatkowych opłat (często trzeba zaznaczyć taką opcję przy zakupie). Nawet w sklepie stacjonarnym – gdy kupujesz np. nowy telefon, możesz oddać stary do utylizacji. Małe sprzęty (do 25 cm) sklepy mają obowiązek przyjąć nawet bez zakupu nowego (w większych marketach stoją po prostu pojemniki na drobną elektronikę). Warto korzystać z tych możliwości.
• Oddaj do punktu skupu/przetwarzania: Jeśli masz np. uszkodzony telewizor czy komputer, działają firmy i punkty zbierające elektrośmieci (czasem nawet płacą symbolicznie za zużyty sprzęt, bo odzyskują z niego metale). Możesz poszukać w okolicy – jednak najwygodniej skorzystać z PSZOK lub zbiórek gminnych, bo to nic nie kosztuje i masz pewność ekologicznego postępowania.

Nigdy nie porzucaj starej lodówki czy telewizora przy śmietniku ani – co gorsza – w lesie. Takie działanie podlega karze, a przede wszystkim szkodzi środowisku. Pamiętaj, że elektroodpady zawierają toksyczne składniki – np. lodówki mają freon niszczący warstwę ozonową, a telewizory i monitory – rtęć i ołów. Dlatego wymagają specjalnego traktowania. Oddając je do PSZOK lub przez sklep masz pewność, że trafią do odpowiedniego zakładu, gdzie bezpiecznie usuną niebezpieczne substancje, a resztę poddadzą recyklingowi. Z jednej starej pralki można odzyskać wiele kilogramów stali! Dbasz więc o środowisko i wspierasz ponowne wykorzystanie surowców.

Co zrobić z resztkami farb, rozpuszczalników, oleju silnikowego lub innymi chemikaliami?

Takie odpady zaliczają się do kategorii odpadów niebezpiecznych w gospodarstwie domowym. Obejmują m.in. puszki po farbach i lakierach (zawierające pozostałości), zużyte rozpuszczalniki, pojemniki po klejach i żywicach, zużyty olej silnikowy, płyny chłodnicze, środki ochrony roślin, chemikalia fotograficzne, rtęciowe termometry itp. Nigdy nie wyrzucaj ich do zwykłego kosza ani nie wylewaj do kanalizacji! W naszym regionie dostępne są bezpieczne sposoby utylizacji:

• PSZOK – podstawowe rozwiązanie: Nasze Punkty Selektywnej Zbiórki przyjmują wyżej wymienione odpady niebezpieczne od mieszkańców. Powinny być one w oryginalnych lub opisanych opakowaniach, najlepiej szczelnie zamknięte. W PSZOK zostaną umieszczone w specjalnych pojemnikach zabezpieczających, a następnie przekazane do utylizacji przez wyspecjalizowane firmy. Usługa jest bezpłatna w ramach opłaty śmieciowej – oddaj ile trzeba (choć jeśli masz tego całe beczki, skontaktuj się wcześniej).
• Zbiórki mobilne odpadów niebezpiecznych: Czasem gminy organizują raz w roku objazdową zbiórkę tego typu śmieci – informacja pojawia się w harmonogramie. Mieszkańcy mogą wtedy wystawić przed dom np. puszki z farbami, chemikalia w oznaczonych paczkach, a wyspecjalizowany pojazd to zbiera. Sprawdź, czy Twoja gmina coś takiego oferuje.
• Warsztaty i serwisy: Zużyty olej silnikowy można oddać przy wymianie w warsztacie samochodowym – wiele serwisów przyjmuje go bez opłat (bo i tak oddają oleje do recyklingu). Podobnie zużyte filtry olejowe. Apteki czasem przyjmują termometry rtęciowe (zapytaj w swojej). Jednak najpewniejszy pozostaje PSZOK.

Jak przygotować te odpady? Staraj się zachować je w oryginalnych opakowaniach z etykietą. Jeśli opakowanie przecieka, przełóż je do większego słoika lub wiaderka i opisz markerem co to (np. “rozpuszczalnik”). Nie mieszaj różnych cieczy ze sobą! Trzymaj każdy rodzaj osobno. Gdy zbierze Ci się większa ilość (np. parę puszek farby po malowaniu, czy kilka litrów oleju), zawieź to do PSZOK. Personel wskaże Ci odpowiedni pojemnik – np. osobno farby, osobno oleje.

Ważne jest, że oddawanie takich odpadów jest darmowe, a pozwala uniknąć skażenia środowiska. Wylewanie farb czy olejów do zlewu lub studzienki szkodzi oczyszczalni i wodom gruntowym, a wrzucenie ich do śmieci grozi zapłonem w śmieciarce lub w sortowni. Dlatego działajmy odpowiedzialnie – odstaw chemiczne odpady tam, gdzie trzeba. Dzięki temu zostaną unieszkodliwione albo nawet poddane recyklingowi (np. oleje można regenerować).

Gdzie wyrzucić starą toaletę, umywalkę, gruz po remoncie i inne odpady poremontowe?

Pozostałości po remontach i przebudowach, takie jak ceramika łazienkowa (toalety, umywalki, płytki), gruz, cegły, tynki, beton, kawałki drewna czy metalu budowlanego, nie powinny trafiać do zwykłych pojemników na odpady. Są na to następujące sposoby:

• Mała ilość – PSZOK: Jeśli remont jest niewielki i masz do pozbycia się np. parę worków gruzu, kilka kafelków, pojedynczą miskę WC – możesz je bezpłatnie oddać do PSZOK, w ramach limitów dla odpadów budowlanych (często ~200 kg na rok na dom, co odpowiada np. 5–6 workom gruzu). PSZOK przyjmuje czysty gruz i materiały budowlane z drobnych remontów od osób prywatnych. Upewnij się, że nie ma tam domieszki śmieci (czyli np. sama ceramika, sama cegła). Starą ceramikę sanitarną (muszlę klozetową, umywalkę) także przyjmujemy – traktujemy ją jak gruz/odpady mineralne (rozbij ją na kawałki, by łatwiej było transportować).
• Większa ilość – kontener lub big-bag: Jeśli remont generuje dużo odpadów (np. skucie całej posadzki, wyburzenie ścian, wymiana 5 okien), lepiej od razu zamówić kontener na gruz lub specjalny worek typu big-bag. Nasza firma podstawia kontener (patrz sekcja Kontenery powyżej) i odbiera go pełnego. To najwygodniejsze rozwiązanie – nie martwisz się limitem wagowym ani transportem. Odpłatnie można oddać każdą ilość gruzu. Dodatkowo, my zadbamy o recykling: czysty gruz zostanie przerobiony na kruszywo do budowy dróg, metal złomowany, drewno i tworzywa posegregowane.
• Worki po 25 kg – odbiór gminny: Niektóre gminy oferują mieszkańcom opcję odbioru ograniczonej ilości gruzu na telefon – np. dzwonisz do urzędu, zgłaszasz 10 worków gruzu, a oni organizują termin, kiedy nasze służby podjadą i zabiorą te worki sprzed posesji. Usługa może być wliczona w opłatę (do pewnej ilości) albo dodatkowo płatna. Sprawdź lokalne zasady. Jeśli taka opcja istnieje, trzeba zwykle przygotować gruz w mocnych workach (najlepiej polipropylenowych, nie cienkich foliowych) i ustawić we wskazanym miejscu w umówionym czasie.
• Odpady wielkogabarytowe z remontu: Po remoncie często mamy też odpady, które podpadają pod gabaryty – np. zdemontowane drzwi, okna, stare meble kuchenne, panele podłogowe. Jeśli są w dobrym stanie, rozważ oddanie komuś (może się przydadzą), a jeśli to czysty odpad – duże elementy najlepiej umieścić w kontenerze razem z gruzem lub wystawić podczas zbiórki wielkogabarytów (o ile gmina dopuszcza elementy po remoncie – niektóre np. nie zabierają okien). Pamiętaj, że szyby okienne to odpad niebezpieczny (traktowany jak szkło budowlane), ich również nie wolno wrzucić do zielonego pojemnika na szkło opakowaniowe – potłuczone szyby zawieź do PSZOK albo włóż do kontenera z gruzem.

Uwaga: Jak wspomniano wyżej, jeśli zatrudniasz firmę remontową, zgodnie z prawem to wykonawca remontu powinien zapewnić wywóz gruzu na własny koszt. W praktyce jednak bywa różnie – warto ustalić to w umowie. W każdym razie mieszkaniec wykonujący remont samodzielnie ma pełne prawo oddać odpady do PSZOK w limicie lub zamówić kontener. Ważne, by nie mieszać tych odpadów z komunalnymi. Nigdy nie podrzucaj gruzu do osiedlowego śmietnika – po pierwsze to nielegalne, po drugie narażasz innych na urazy (ciężki gruz może uszkodzić pojemniki i sprzęt).

Podsumowując: stare sanitariaty, gruz, kafelki – PSZOK (mała ilość) lub kontener (duża ilość). Dzięki temu te materiały zostaną odpowiednio zutylizowane, a część nawet ponownie wykorzystana.

Co zrobić ze zużytymi oponami samochodowymi?

Zużyte opony również wymagają oddzielnego potraktowania. Nie wolno wrzucać opon do odpadów zmieszanych ani porzucać ich gdziekolwiek. Opcje są następujące:

• PSZOK: nasze PSZOK-i przyjmują ograniczoną liczbę opon od jednego gospodarstwa domowego – zazwyczaj 4 sztuki rocznie na dom (komplet samochodowy) bez opłat. Dotyczy to opon z samochodów osobowych, motorów, rowerów. Opony od ciężarówek, ciągników rolniczych czy dużych ilości nie są przyjmowane (to już odpady z działalności). Jeśli więc wymieniłeś letnie na zimowe i stare komplety są zużyte – zawieź je do PSZOK zamiast trzymać w garażu.
• Wulkanizator / serwis opon: Przy wymianie opon w warsztacie często możesz zostawić stare opony – większość serwisów oferuje odpłatną utylizację (zwykle kilka złotych za sztukę) albo nawet wlicza to w koszt usługi. Warto zapytać podczas wizyty. Warsztat oddaje potem hurtowo opony do recyklingu.
• Zbiórki gminne: Zdarza się, że w ramach zbiórek gabarytów lub akcji sprzątania gmina odbiera też opony – sprawdź ogłoszenia lokalne.
• Sprzedaż/do oddania: Jeśli opony nie są całkiem “łyse”, może znajdzie się chętny na sezon czy do celów np. kreatywnych (są osoby robiące z opon huśtawki, donice). W Internecie czasem ktoś odbierze za darmo. Ale jeśli to odpad – pozbądź się zgodnie z zasadami powyżej.

Ciekawostka: Zużyte opony poddaje się recyklingowi – robi się z nich granulat gumowy, wykorzystywany np. do nawierzchni placów zabaw lub jako paliwo alternatywne w cementowniach. Dlatego ważne, by trafiły do legalnego recyklera, a nie na dzikie wysypisko.

Gdzie wyrzucać przeterminowane leki i igły czy strzykawki po domowych zastrzykach?

Leki: Stare, przeterminowane lekarstwa (tabletki, syropy, maści) należy oddać do specjalnych pojemników, które znajdziesz w aptece lub przy ośrodkach zdrowia. Wielu z nas o tym nie wie, ale każda apteka ma obowiązek bezpłatnie przyjąć od mieszkańców przeterminowane lub niepotrzebne leki – zazwyczaj stoi tam oznaczony pojemnik (wrzucamy bez opakowań kartonowych i ulotek – same blistry, butelki, tubki). Nie wyrzucaj leków do toalety ani do kosza – substancje czynne mogą przeniknąć do wody i gleby, a w śmieciach stanowią zagrożenie. Apteka przekaże te leki do spalenia w specjalistycznej spalarni, eliminując zagrożenie. PSZOK-i również często przyjmują leki, które mieszkańcy im dostarczą, więc jeśli bliżej Ci do PSZOK niż do apteki – możesz tam je oddać (zapytaj obsługę, zazwyczaj mają pojemnik na leki).

Igły, strzykawki: Zużyte igły, strzykawki, ampułki po domowych zastrzykach też nie mogą trafiać do zwykłego kosza – stanowią ryzyko skaleczenia i zakażenia dla osób odbierających odpady. Powinno się je gromadzić w sztywnym pojemniku (np. po kawie, z nakrętką) i przekazać do utylizacji. Niestety, system zbiórki odpadów medycznych z gospodarstw domowych nie jest tak powszechny – PSZOK w niektórych gminach przyjmie tego typu odpady medyczne (tzw. niekwalifikujące się do odpadów medycznych, powstałe w domu – np. igły dla osoby chorej na insulinę). Sprawdź wcześniej w swoim PSZOK – jeśli tak, to zawieź im szczelnie zapakowane igły/strzykawki. Jeśli nie, skonsultuj z przychodnią – czasem punkty szczepień lub gabinety zabiegowe pomogą w utylizacji domowych odpadów medycznych (choć nie mają obowiązku). Nigdy nie wrzucaj igieł luzem do kosza! W ostateczności, jeśli nie masz innej opcji, zapakuj solidnie (w kilka warstw, opisany pojemnik) i umieść w zmieszanych – minimalizując ryzyko. Jednak najlepiej poszukać sposobu ich oddania do utylizacji.

Gdzie mogę wyrzucić zużyte baterie i żarówki?

• Baterie i akumulatorki: są zbierane w wielu miejscach – obowiązkowo w sklepach sprzedających baterie (markety, sklepy ze sprzętem) znajdziesz pojemniki na baterie, często także w szkołach, urzędach są ustawione pojemniki. My również w biurze prowadzimy zbiórkę baterii od mieszkańców. Oczywiście możesz też oddać baterie do PSZOK – są traktowane jako odpad niebezpieczny i tam trafią do recyklingu metali ciężkich. Najważniejsze to nie wyrzucać baterii do śmieci domowych. Zbieraj je w słoiku, a gdy uzbiera się więcej – zanieś do punktu zbiórki.
• Żarówki: Tu zależy od typu. Tradycyjne żarówki żarowe i halogenowe (te starego typu, z drucikiem wolframowym) wyrzucamy do odpadów zmieszanych – nie zawierają rtęci, a nie nadają się do recyklingu szkła. Dla bezpieczeństwa możesz owinąć je, by się nie stłukły w koszu. Świetlówki liniowe, żarówki energooszczędne (kompaktowe) i lampy LED – te zaliczamy do elektroodpadów. Zawierają one elektroniku lub (świetlówki) rtęć. Nie wolno ich wrzucać do szkła ani do zmieszanych. Oddaj je do PSZOK albo punktu zbierającego elektrośmieci (niektóre sklepy budowlane mają pojemniki na świetlówki). Często w ramach zbiórek elektro możesz wystawić też zużyte świetlówki (w opakowaniu, by się nie potłukły). Nowoczesne LEDy też oddajemy jako sprzęt elektroniczny.

Podsumowanie: Nietypowe odpady wymagają czasem odrobiny zachodu – ale dzięki temu pozbywamy się ich legalnie i ekologicznie. W razie wątpliwości zawsze służymy radą – możesz zadzwonić i zapytać “co mam zrobić z…?”. Wolimy, żebyś zapytał i oddał prawidłowo, niż miał ryzykować złą segregację. Razem zadbamy o czystość naszego otoczenia! ♻️

Masz więcej pytań? Skontaktuj się z nami poprzez infolinię lub e-mail – chętnie pomożemy. Dziękujemy, że angażujesz się w prawidłową gospodarkę odpadami – to dzięki postawie mieszkańców nasze wspólne wysiłki przynoszą efekty w postaci czystego środowiska. 🌳🚮